Przezbrojenie najłatwiej zmierzyć stoperem. Ostatnia dobra sztuka jednego zlecenia schodzi z maszyny, zatrzymujemy proces, zmieniamy oprzyrządowanie, ustawiamy parametry i czekamy na pierwszą dobrą sztukę kolejnej serii. Mamy wynik: 28 minut.

Tylko co właściwie wydarzyło się przez te 28 minut?

To pytanie jest znacznie ciekawsze niż sam wynik ze stopera.

Część tego czasu rzeczywiście musi przypadać na zatrzymaną maszynę. Trzeba wymienić oprzyrządowanie, wykonać regulację, wprowadzić ustawienia czy sprawdzić pierwszą sztukę. Są jednak również czynności, które znalazły się w tych 28 minutach tylko dlatego, że nikt nie wykonał ich wcześniej.

Przygotowanie narzędzi. Dostarczenie materiału. Sprawdzenie dokumentacji. Potwierdzenie parametrów kolejnego zlecenia. Czasami nawet znalezienie tego, co będzie potrzebne za kilka minut.

I właśnie tutaj często znajduje się większa rezerwa niż w samym przyspieszaniu pracy operatora.

Możemy zastanawiać się, jak skrócić wymianę oprzyrządowania o dwie minuty. Jeżeli jednak po zatrzymaniu maszyny przez siedem minut kompletujemy narzędzia, znacznie lepiej najpierw zająć się tymi siedmioma.

Najwięcej daje zwykle nie przyspieszanie ruchów wykonywanych podczas postoju, ale przeniesienie części przygotowania poza czas zatrzymania maszyny.

To nie jest tylko kwestia szybkości. Równie ważna jest powtarzalność.

Jeżeli podobne przezbrojenie jednego dnia trwa 20 minut, następnego 35, a czasami prawie godzinę, średnia niewiele nam powie. Warto sprawdzić, co powoduje tak dużą różnicę.

Być może jeden pracownik przygotowuje wszystko wcześniej, a drugi zaczyna kompletację dopiero po zatrzymaniu urządzenia. Być może narzędzia nie mają stałego miejsca. Albo dokumentacja dla jednego zlecenia jest kompletna, a przy następnym trzeba jeszcze wyjaśnić parametry.

W takiej sytuacji problemem nie jest już wyłącznie długie przezbrojenie. Problemem jest jego niestabilność.

Przy organizacji produkcji XTON ważny jest dla nas właśnie ten element. Sam wynik ze stopera jest informacją, ale jeśli dwa podobne przezbrojenia różnią się o kilkanaście minut, chcemy wiedzieć dlaczego. Dopiero wtedy można zdecydować, czy potrzebna jest zmiana techniczna, lepsze przygotowanie, uporządkowanie stanowiska czy po prostu jeden powtarzalny sposób pracy.

Ma to szczególne znaczenie przy krótszych seriach i większej liczbie wariantów. Jeżeli maszynę przezbrajamy sporadycznie, kilka dodatkowych minut może nie mieć większego wpływu na wynik. Jeżeli robimy to kilka razy podczas jednej zmiany, każda niepotrzebna minuta zaczyna się mnożyć.

Nie oznacza to oczywiście, że celem powinno być skrócenie przezbrojenia za wszelką cenę. Są czynności, których nie należy przyspieszać kosztem bezpieczeństwa, jakości czy stabilności procesu. Kontrola mocowania, ustawienie właściwych parametrów czy sprawdzenie pierwszej sztuki mają swoje uzasadnienie.

Chodzi o coś innego: żeby maszyna nie stała z powodu czynności, które wcale nie wymagają jej zatrzymania.

Dlatego przy kolejnym pomiarze przezbrojenia warto oprócz stopera wziąć kartkę i zapisać, co dokładnie wydarzyło się w każdej minucie postoju.

Może się wtedy okazać, że problemem nie jest to, że operator pracuje za wolno. Problemem jest to, że zbyt wiele rzeczy musi zrobić dopiero wtedy, kiedy maszyna już stoi.

I to jest zupełnie inne miejsce do optymalizacji.

Nie każdą minutę przezbrojenia trzeba skracać. Części z nich w ogóle nie powinno być przy zatrzymanej maszynie.